مسیر شغلی با مسیر زندگی و ادامۀ آن رابطه ای تنگاتنگ دارد و می تواند زندگی افراد را کاملا تحت تاثیر قرار دهد. این آثار می تواند مثبت یا منفی باشد و برای رسیدن به بهترین نقطه باید همان ابتدای مسیر، بهترین انتخاب را داشت. ازاین رو با آگاهی از چیستی این مهم و چگونگی انتخاب آن می توانید آینده خود را بسازید و به موفقیت های چشمگیری دست یابید.

درک و طراحی مسیر شغلی برای موفقیت حرفه ای بلندمدت بسیار مهم و حتی ضروری است. برنامه توسعه مسیر شغلی چراغ راه سفر حرفه ای شما است و معمولا از موقعیت های سطح ابتدایی شروع می شود و تا نقش های ارشد پیش می رود و با اهداف شخصی، توسعه مهارت ها و فرصت های رشد سازمانی هدایت می شود. هدف گذاری شغلی و ساختن یک مسیر شغلی رضایت بخش می تواند گاهی طاقت فرسا شود. بازار کار به طور مدام در حال تغییر است؛ به طوری که هر روز مشاغل جدید ایجاد و مشاغل قدیمی منسوخ می شوند. تمام این سردرگمی ها می تواند برنامه ریزی شغلی شما را تحت تاثیر قرار دهد! دقیقا همین جاست که ایجاد مسیر شغلی اهمیت پیدا می کند. با داشتن مسیر شغلی می توانید جایگاه خود را در بازارِ کارِ همواره در حال تغییر، پیدا کنید.

اما اصلا مسیر شغلی چیست؟ انواع مسیرهای شغلی کدام است؟ چگونه مسیر شغلی خود را طراحی کنیم؟ در این مطلب از "سیتاپ، سکوی ارتقای کسب وکارها"، هر آنچه باید در مورد مفهوم مسیر شغلی و نحوۀ انتخاب و توسعه مسیر شغلی بدانید را برایتان خواهیم گفت. همراه ما باشید!

مسیر شغلی چیست و چرا مهم است؟

مسیر شغلی به شغل ها یا موقعیت های شغلی ای گفته می شود که یک فرد در طول زندگی حرفه ای خود تجربه شان می کند. در هر  مسیر  شغلی احتمالا مراحل و موقعیت های مختلفی وجود دارد که یک فرد ممکن است در حین پیشرفت در شغلش از آن ها عبور کند.

مسیر شغلی برنامه ای بلندمدت و شامل مراحل و وظایف مشخصی است که به شما کمک می کند به یک شغل مطلوب یا سِمت جدید دست پیدا کنید. هر مسیر شغلی شامل مجموعه ای از شغل ها یا موقعیت هایی است که شما را به سوی مسئولیت های مهم تر، توسعۀ مهارت و احتمالا سطح بالاتری از درآمد سوق می دهد!

اما چرا انتخاب و توسعه مسیر شغلی مهم است؟ به ساده ترین پاسخ، مسیر شغلی برای جهت دادن به مسیر حرفه ای شما بسیار حیاتی است. در مسیر شغلی، فقط شناخت شغل و سمت مطرح نیست، بلکه باید تصور کنید تاکنون کجا بوده اید، در درازمدت می خواهید کجا باشید و قرار است برای رسیدن به هدف حرفه ای تان چه اقداماتی را انجام دهید. 

ترسیم مسیر شغلی در تعیین اهداف به شما کمک می کنند. درواقع وقتی بدانید می خواهید دقیقا کجا باشید، می توانید برای رسیدن به جایگاه مورد نظرتان برنامه ریزی کنید. همچنین ترسیم درست و دقیق مسیر شغلی به شما کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه ای دربارۀ تحصیلات، آموزش و انتخاب های شغلی تان بگیرید و برنامه ریزی شغلی  را نیز به شیوۀ بهتری انجام دهید. بدین ترتیب با داشتن مسیر شغلی روشن می توانید مطمئن شوید که هر قدم، شما را به اهداف نهایی تان نزدیک تر می کند.

مسیر شغلی همچنین می تواند شما را برای تغییر و تحولات بازار کار آماده کند؛ چرا که به شما این امکان را می دهد تا با استفاده از مهارت ها و تجربیات فعلی خود و کسب مهارت هایی که در آینده نیاز خواهید داشت، خودتان را برای بازار کار آینده آماده کنید. 

دو نوع مهم مسیر شغلی کدام است؟

وقتی از انواع مسیر شغلی صحبت می کنیم، دو دسته بسیار متداول و مهم به میان می آید: "مسیر شغلی سازمانی و مسیر شغلی شخصی." در ادامه در مورد این دو مسیر شفاف برایتان گفته ایم.

1. مسیر شغلی سازمانی

مسیر شغلی سازمانی (که به آن نردبان شغلی یا برنامه شغلی عمودی نیز گفته می شود) مسیری است که شما به همراه مدیر مستقیم خود ایجاد می کنید و هدف تان نیز بالا رفتن از نردبان شغلی در یک شرکت یا سازمان است. برای مثال اگر بخواهید در مقام ویراستار با مجموعه ای همکاری کنید، مسیرتان به شرح زیر است:

• دستیار ویراستار، ویراستار همکار، ویراستار، ویراستار ارشد، مدیر ویرایش

در این مسیر، شما معمولا در مقام کارآموز شروع به کار می کنید، در طول مسیر ترفیع می یابید و تا رسیدن به مقام مدیرعاملی پیش می روید. بسیاری از مسیرهای شغلی سازمانی به موقعیت های مدیریتی منتهی می شوند، اما در این بین، مسیرهای متعددی نیز برای کسانی که به مدیریت علاقه ندارند وجود دارد.

بسیاری از سازمان ها چارچوب مشخصی برای مسیر شغلی کارکنان شان دارند. برخی اقدامات و شرایط باعث می شوند شما بتوانید سریع تر از نردبان شغلی تان بالا بروید. برخی از این موارد به شرح زیر است:

•  کمک به اجرای پروژه های ویژه؛
• شرکت در دوره های مرتبط؛
• کسب گواهی نامه؛
• راهنمایی همکاران.

برای پیش بردن مسیر شغلی تان در سازمان، باید مراحل و اهداف خود را مرتب مرور کنید. همچنین باید مسیر شغلی خود را حداقل هر سه ماه یک بار با مدیر مستقیم خود مرور کنید.

2. مسیر شغلی شخصی

مسیر شغلی شخصی دقیقا همان مسیری است که خودتان برای خودتان ایجاد می کنید. این مسیر براساس ارزیابی مهارت ها، علایق، سرگرمی ها، ارزش ها و انگیزه های شخصی شما تعیین می شود. مسیر شغلی شخصی می تواند پایه  و اساس حرفۀ شما باشد؛ بدون اینکه محدود به یک سازمان خاص باشد.

برای تدوین مسیر شغلی شخصی تان، باید فهرستی از مهارت ها و توانمندی ها، سرگرمی ها و علایقتان تهیه نمایید؛ سپس همۀ چیزهایی که برایتان در الویت هستند را یادداشت کنید.

به همۀ موارد فهرست خود نگاه کنید و دربارۀ صنایعی که می توانند از استعداد شما بهره مند شوند فکر کنید. برای مثال، اگر در برقراری ارتباط با کودکان مهارت دارید، به مسیر شغلی در حوزۀ آموزش کودکان فکر کنید. اگر حوزه سلامت را به آموزش ترجیح می دهید، مسیر شغلی پرستاری یا تخصص اطفال را بررسی کنید.

نکات مهم برای ساختن مسیر شغلی

برای ترسیم و توسعۀ مسیر شغلی باید یک سری نکات را جدی بگیرید تا بتوانید به خوبی از پس این کار مهم و سرنوشت ساز برآیید. در ادامه در این باره برایتان گفته ایم. 

• موقعیت خودتان را ارزیابی کنید.
• علایق و نقاط قوت خود را بشناسید و مهارت ها و ارزش های خود را بررسی کنید. چه نوع نقش ها و صنایع با استعدادها و علاقه های طبیعی شما هم راستا هستند؟
• اهداف کوتاه مدت و بلندمدت خود را تعیین کنید. در 1، 5 و 10 سال آینده می خواهید کجای مسیر حرفه ای تان باشید؟ معیارهای قابل اندازه گیری برای پیشرفت را تعیین کنید.
• خوشه های شغلی را بررسی کنید و صنایع و نقش های هم راستا با مهارت ها و علایقتان را بشناسید.
• ببینید مهارت های فعلی تان چقدر تا مهارت های مورد نیاز برای نقش های موردنظرتان فاصله دارد.  مهارت های مورد نیاز را شناسایی و شروع به یادگیری شان کنید.
• همیشه در حال کسب مهارت باشید. با یادگیری مهارت های شغلی جدید، دریافت گواهی نامه ها یا مدارک تخصصی در بازار کار رقابتی، باقی خواهید ماند. یادگیری مستمر ابتکار عمل شما را نشان می دهد و درهای پیشرفت را به رویتان باز می کند.
• در صورت نیاز از کوچ یا مربی کمک بگیرید. بهتر است با مربیانی ارتباط برقرار کنید که می توانند راهنمایی، بینش و بازخورد را براساس تجربیات شغلی خود ارائه دهند.
• روند پیشرفت تان را به طور مرتب رصد و اندازه گیری کنید. ببینید چقدر به اهداف شغلی خود نزدیک شده اید و در صورت نیاز، استراتژی خود را تغییر دهید.
• شبکه سازی مداوم را جدی بگیرید و با حرفه ای های صنعت خودتان ارتباط برقرار کنید. همین شبکه سازی فرصت های شغلی بسیار خوبی را پیش رویتان قرار خواهد داد. همچنین در رویدادها شرکت کنید و به انجمن های شغلی بپیوندید.

سخن آخر

مسیر شغلی مجموعه ای از مراحل برای پیشرفت شغلی است و به شما کمک می کند تا اهداف دقیق خود را شناسایی کنید و راهی واضح برای رسیدن به آن ها را بیابید. چه در مرحلۀ انتخاب شغل هستید، چه در فکر ارتقای شغلی، چه تغییر شغل؛ درهرصورت باید برای خودتان مسیر شغلی روشنی را ترسیم کنید.

تعیین مسیر شغلی به شما این امکان را می دهد که اهداف واضح تعیین کنید، تصمیمات درستی بگیرید، پویا بمانید، رضایت شغلی خود را افزایش دهید و برای بازار کار آینده آماده شوید. هنگام انتخاب مسیر شغلی، با شناسایی نوع شخصیت خود و ارزیابی مهارت هایتان شروع کنید، تغییر را بپذیرید و آمادۀ سازگاری باشید. هر چالش را به عنوان فرصتی برای رشد در نظر بگیرید و آماده باشید در صورت نیاز، اهداف خود را تنظیم کنید.

سیتاپ، سکوی ارتقای کسب وکارها، در کنار سازمان های کلان و خرد است تا با مشاوره های دقیق، عملی و راهبردی، ساختار سازمان خود را در اصولی ترین حالت ممکن بسازند و شکل دهند. سیتاپ کنار شماست!