گستره فرهنگ ایرانی فراتر از مرزهای جغرافیایی است که در این متن به دو بخش هند و عثمانی پرداخته می‌شود.
در ابتدا اشاره شد که ایرانیان مشرق پس از حمله مغول به هند مهاجرت کرده و مورد استقبال قرار گرفتند.
به گفته دکتر سید ذبیح‌الله صفا، در دوران سامانیان شاعران و نویسندگان متعددی از سراسر ماوراءالنهر، خوارزم و حوضه علیای جیحون و سیحون، همچون ابوالعباس ربنجنی، ابواسحاق جویباری، شاکر بخاری، طاهربن‌فضل چغانی، آغاجی، محمد عبده و ترکی‌کشی ایلاقی در قرن چهارم ظهور کردند که از بنیادگذاران ادب فارسی بودند.
این دوره در ماوراءالنهر به دلیل حضور اقوام ایرانی مانند خوارزمیان و سغدیان، دورانی کاملاً ایرانی بود و تأثیر قبایل زردپوست تا پایان قرن چهارم اندک بود، اما از اواخر این قرن، تسلط سلسله‌های زردپوست آغاز شد.
