تصمیم جدید عراق برای تعطیلی گذرگاه‌های مرزی با ایران

در حالی که تعطیلی گذرگاه الشیب نگرانی‌هایی درباره تجارت ایران و عراق ایجاد کرده است، دولت عراق اعلام کرد تصمیمی برای بستن گذرگاه‌های مرزی دیگر اتخاذ نشده و مبادلات تجاری در سایر گذرگاه‌ها ادامه دارد.

 حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق شب گذشته در اظهاراتی درباره آخرین وضعیت گذرگاه‌های مرزی این کشور اعلام کرد تعطیلی گذرگاه مرزی الشیب به دلایل فنی و لجستیکی انجام شده و دولت در حال پیگیری برای رفع مشکلات این مرز است.وی در گفت‌وگو با تلویزیون دجله عراق تأکید کرد که هیچ تصمیمی برای تعطیلی گذرگاه‌های مرزی جدید اتخاذ نشده است.العبودی پیش‌تر نیز با اشاره به وضعیت مبادلات مرزی عراق و ایران گفته بود که چندین گذرگاه مرزی دیگر همچنان شاهد روان بودن تبادل تجاری میان دو کشور هستند.دولت عراق از 28 مهر ماه تصمیم به تعطیلی گذرگاه الشیب تا اطلاع ثانوی گرفت؛ تصمیمی که از 29 مهر ماه اجرایی شد. بغداد علت رسمی را نبود آمادگی فنی، فناوری و لجستیکی کافی برای ادامه فعالیت گذرگاه اعلام کرده و گفته در حال تکمیل زیرساخت‌ها و سامانه‌های کنترلی است.این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که گذرگاه‌های زمینی نقش مهمی در انتقال کالا و تأمین نیازهای بازار و تداوم مبادلات اقتصادی ایران و عراق دارند و هرگونه محدودیت در فعالیت آنها می‌تواند بر روند تجارت مرزی و فعالیت فعالان اقتصادی دو طرف اثر بگذارد.

سخنگوی دولت عراق همچنین در بخش اقتصادی اظهارات خود به برنامه‌های دولت برای افزایش درآمدهای غیرنفتی اشاره کرد و گفت سهم این درآمدها در بودجه سال ۲۰۲۷ به ۱۹ درصد خواهد رسید؛ رقمی که در بودجه سه‌ساله پیشین ۱۱ درصد بود.به گفته العبودی، بودجه سال آینده عراق بر مبنای قیمت ۵۸ دلار برای هر بشکه نفت تنظیم شده و دولت درصدد است با اصلاح فرایندهای اداری و مقابله با فساد، منابع درآمدی خود را متنوع‌تر کند.وی همچنین از دستور نخست‌وزیر عراق برای تشکیل کمیته‌ای به‌منظور رفع موانع تدوین بودجه سال ۲۰۲۷ خبر داد.الشیب، در سمت ایران همان چذابه است و یکی از مسیرهای مهم تجارت زمینی ایران و عراق محسوب می‌شود. مقام‌های محلی میسان می‌گویند حدود ۴ هزار نفر به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از این گذرگاه ارتزاق می‌کنند.بسته‌شدن آن بیش از همه به استان میسان، رانندگان و صاحبان کامیون، کارگران بارگیری و تخلیه، ترخیص‌کاران، تجار و بازارهای محلی ضربه زده است. گزارش‌های عراقی از افزایش قیمت محصولات کشاورزی و مواد غذایی در میسان حکایت دارد.

از سوی دیگر، بخش قابل‌توجهی از بار می‌تواند به مسیرهای جایگزین مانند شلمچه، زرباطیه/مهران، مندلی/خسروی، سومار، باشماق و پرویزخان منتقل شود؛ اما این جابه‌جایی الزاماً به معنای جبران کامل نیست، زیرا برای فعالان میسان هزینه و مسافت بیشتری ایجاد می‌کند.منابع مختلف تعداد گذرگاه‌های رسمی زمینی ایران و عراق را بسته به تعریف «فعال تجاری» متفاوت اعلام می‌کنند؛ در برخی فهرست‌ها ۷ گذرگاه اصلی و در منابع گسترده‌تر ۹ تا ۱۲ نقطه مرزی ذکر شده است.اهمیت موضوع با توجه به حجم تجارت دو کشور بیشتر روشن می‌شود. بر اساس آمار اتاق مشترک ایران و عراق، ارزش مبادلات دو کشور در سال گذشته حدود ۱۲ میلیارد دلار بوده که بیش از ۱۰.۲ میلیارد دلار آن صادرات ایران به عراق بوده است. آمار دیگری حجم تجارت سال ۲۰۲۴ را حدود ۱۲.۵ میلیارد دلار اعلام کرده است.بنابراین، تعطیلی الشیب به‌تنهایی تجارت چند میلیارد دلاری ایران و عراق را متوقف نمی‌کند، اما برای اقتصاد محلی میسان یک شوک جدی ایجاد کرده و بخشی از هزینه و بار تجارت را به گذرگاه‌های دیگر منتقل می‌کند.