۹ محور دکترین جدید دفاعی ایران

در محاسبات دشمن این‌گونه است که با بالا بردن سطح تهدید بتوانند از ایران امتیاز بگیرند، اما چهارچوب امنیتی و نظامی ایران مختصات دیگری دارد و هرچه سطح تهدید بالاتر رود، سطح پاسخ هم سیر صعودی خواهد داشت.

به گزارش مشرق، کبری آسوپار فعال رسانه طی یادداشتی در روزنامه فرهیختگان نوشت: آمریکا و رژیم صهیونیستی می‌توانند تجاوز نظامی دیگری را علیه ایران آغاز کنند؛ اما زمان و شرایط پایان آن دیگر در محدوده توانایی‌های آنان نخواهد بود. این مفهوم یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان رهبر انقلاب در دیدار فرماندهان عالی رتبه نظامی با ایشان است. محوری که نشان می‌دهد ایران گرچه میانجی‌ها را در تهران به حضور می‌پذیرد، اما برای ایستادن در مقابل تجاوز نظامی دیگری، آماده‌تر از ۱۲ روزه و ۴۰ روزه است. این آمادگی صرفاً یک شعار و رجزخوانی نیست و اعتبار آن را می‌توان در سایر عبارات کلام حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در همین دیدار با فرماندهان نظامی دریافت. جایی که فرماندهی کل قوا دستور داده‌اند که پاسخ ایران به هر سطح و نوعی از تهدید، «فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» باشد و جایی که مقرر فرمودند به‌روزرسانی بانک اهداف به‌نحوی انجام شود که انواع دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن آمریکایی - صهیونی را شامل شود.

در محاسبات دشمن این‌گونه است که با بالا بردن سطح تهدید بتوانند از ایران امتیاز بگیرند، اما چهارچوب امنیتی و نظامی ایران مختصات دیگری دارد و بالا رفتن سطح تهدیدها، به سخت‌گیری و جدیت و شدت بیشتر در سیاست‌های دفاعی منجر می‌شود. خبری که دیروز از دیدار فرماندهان نظامی با فرمانده کل قوا منتشر شد، در سطحی کلان می‌تواند نقطه عطفی در بازتعریف دکترین دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران محسوب شود. جایی که از قضا نشان می‌دهد هرچه سطح تهدید بالاتر رود، سطح پاسخ هم سیر صعودی خواهد داشت.

سخنان ایشان را می‌توان در ۹ محور کلیدی دسته‌بندی کرد که هر یک ابعاد عملیاتی، راهبردی و سیاسی مهمی دارد.

محور اول: دکترین پاسخ نامحدود

برجسته‌ترین دستور این دیدار، تأکید بر پاسخ «فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» به هر سطح و نوع تهدید دشمن است. این دستور، تغییر کیفی مهمی در دکترین دفاعی ایران ایجاد می‌کند؛ زیرا پیش‌تر پاسخ‌ها عمدتاً در چهارچوب جغرافیای مشخص و متناسب با منشأ تهدید تعریف می‌شد؛ یعنی منطقه غرب آسیا. حذف محدودیت جغرافیایی به معنای آن است که نیروهای مسلح مجازند در هر نقطه‌ای منافع دشمن را هدف قرار دهند. همین بخش بیانات رهبر انقلاب، از دیروز گمانه‌زنی‌هایی را پیرامون برد موشک‌های ایران و یا برد عملیاتی پهپادهای ایران ایجاد کرده است. درحالی‌که ایران پیش از این دلیلی بر افزایش برد موشک‌های خود نمی‌دید و محدوده پاسخ خود را منطقه می‌دانست، حالا به نظر می‌رسد پای یک پاسخ فرامنطقه‌ای در میان باشد.

محور دوم: تعیین شرایط پایان جنگ

رهبری تصریح کردند در صورت تکرار حملات نظامی یا تروریستی، این نیروهای مسلح و ملت ایران هستند که زمان و شرایط پایان آن را تعیین می‌کنند. این جمله، بازتاب اصل «کنترل طرف ایرانی بر چرخه تشدید جنگ است و پیامی روشن به دشمنان می‌دهد؛ آغاز تنش در اختیار آن‌هاست، اما پایان آن در اختیار ایران خواهد بود.» این محور، از منظر روانی - عملیاتی، ابتکار عمل را از دشمن سلب می‌کند و به آنها این پیام را می‌دهد که وقتی می‌خواهند برای شروع جنگ تصمیم بگیرند، بدانند که برای پایان آن قرار نیست آن‌ها تصمیم‌گیر باشند.

محور سوم: بازدارندگی حداکثری

آمادگی رزمی هوشمندانه برای مقابله پرقدرت با دشمنان به‌عنوان الزام بازدارندگی حداکثری معرفی شد. بازدارندگی حداکثری صرفاً به معنای انباشت تسلیحات نیست، بلکه ترکیبی از آمادگی نیروی انسانی، هوشمندی اطلاعاتی، سرعت واکنش و توانایی طراحی سناریوهای متنوع و خارج از محاسبه دشمن و توانایی غافلگیر کردن اوست. این محور نشان می‌دهد راهبرد ایران از بازدارندگی حداقلی به سمت بازدارندگی همه‌جانبه و چندلایه حرکت کرده است.

محور چهارم: تقویت زیرساخت‌های دفاعی

تأکید بر تقویت معماری اطلاعات نظامی، تعمیق دفاع بومی در دو حوزه «دکترین» و «تاکتیک» و رشد توانمندی‌های روزآمد دفاعی و امنیتی با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، نشان‌دهنده رویکرد نظام‌مند به توسعه قدرت دفاعی است. معماری اطلاعات نظامی به‌عنوان ستون فقرات تصمیم‌گیری عملیاتی، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیش‌بینی تهدید و واکنش سریع دارد. تأکید بر دفاع بومی در دکترین و تاکتیک نیز به معنای اتکا به الگوهای بومی متناسب با شرایط جغرافیایی، فرهنگی و تهدیدهای خاص ایران است، نه نسخه‌برداری از الگوهای خارجی.

دفاع نظامی ایران البته در پنج دهه گذشته همواره بومی بوده است. تجربه جنگ هشت ساله نشان داده به وقت خطر، هیچ کشوری برای ایران از منافع خود نمی‌گذرد و لذا ایران سیستم دفاعی خود را کاملاً بومی پیش برد. حال رهبری مجدد بر همین رویکرد تاکید دارند؛ استقلال در دفاع نظامی.

محور پنجم: به‌روزرسانی بانک اهداف

دستور به‌روزرسانی بانک اهداف به‌نحوی که «انواع دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن آمریکایی - صهیونیستی در تیررس نیروهای مسلح» قرار گیرد، یکی از عملیاتی‌ترین محورهای این دیدار است و از نگاه ژورنالیستی شاید یکی از بخش‌های بسیار جذاب آن! بانک اهداف، سند فنی - راهبردی هر سازمان نظامی است و به‌روزرسانی آن به معنای شناسایی دقیق، مستمر و جامع نقاط آسیب‌پذیر دشمن است. تأکید بر دارایی‌های غیرمادی (مانند زیرساخت‌های سایبری، اطلاعاتی و اقتصادی و یا محل اجتماع نیروهای نظامی و اطلاعاتی) در کنار دارایی‌های مادی، نشان‌دهنده ماهیت دفاع در جنگ‌های نوین ترکیبی است.

محور ششم: حمایت ملی به‌عنوان رکن بازدارندگی

رهبر انقلاب اسلامی، حمایت ملی از نیروهای مسلح را «از ارکان بازدارندگی در برابر بیگانگان ایران‌ستیز و مزدوران داخلی آن‌ها» دانستند. این محور، پیوند میان امنیت و مشروعیت مردمی را برجسته کرده و در واقع از وحدت مردم با نیروهای مسلح می‌گوید. خیلی ساده، همه ما باید پشتیبان این نیروهای مسلح باشیم. در واقع بازدارندگی صرفاً نظامی نیست؛ پشتوانه اجتماعی و اعتماد عمومی، خود عاملی بازدارنده است که دشمن را از محاسبه فروپاشی داخلی ناامید می‌کند. اشاره به «مزدوران داخلی» نیز هشداری نسبت به تهدیدهای نرم و نفوذی است که با توجه به کودتای دی ماه گذشته و تلاش کنونی دشمن برای ایجاد آشوب خیابانی هم‌زمان با تجاوز نظامی قابل‌توجه است.

محور هفتم: امتداد دفاع مقدس

توصیف حضور هشت‌ماهه ملت در میادین به‌عنوان «امتدادبخش دفاع مقدس هشت‌ساله» که به موازات پایمردی نیروهای نظامی، انتظامی و بسیجی از تمامیت سرزمینی و نظام اسلامی حفاظت کرده است، پیوندی تاریخی - هویتی میان نیروهای مسلح و مردم ایجاد می‌کند. در واقع حضور مردم در میادین که هشت‌ماه، هرشب ادامه یافته، همپای عملکرد نیروهای مسلح، از امنیت و استقلال و یکپارچگی ایران دفاع کرده است. حمایت مردمی همیشه از مؤلفه‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران بوده، اما این بروز و ظهور میدانی و خیابانی آن را در چشم دوست و دشمن برجسته‌تر کرده است و حالا رهبری این شکل جدید حمایت مردم از ایران و نظام را همپای عملکرد نیروهای مسلح دانسته‌اند.

محور هشتم: جبهه مقاومت و نظم جدید منطقه

قدردانی از «استواری هوشمندانه جبهه مقاومت در کشورهای مختلف» و توصیف «وحدت ساحات» به‌عنوان متغیری تعیین‌کننده با تأثیر راهبردی در شکل‌دهی به «نظم جدید سیاسی و امنیتی در غرب آسیا»، نشان‌دهنده نگاه فراملی و راهبردی رهبری به تحولات منطقه است. این محور، مقاومت را نه یک تاکتیک مقطعی، بلکه زمینه‌ای مهم در بازآرایی نظم منطقه‌ای می‌داند و امیدواری به شکل‌گیری «تمدن نوین اسلامی» را به‌عنوان افق بلندمدت ترسیم می‌کند.

محور نهم: قدردانی از نیروهای مسلح

فرمانده کل قوا از فرماندهان خواستند مراتب تشکر و رضایت ایشان را به اطلاع کلیه نیروهای نظامی، انتظامی، بسیجی، کارکنان وزارت دفاع و خانواده‌هایشان برسانند. در بخشی دیگر هم بر رسیدگی به معیشت نیروهای مسلح تأکید کردند. این هر دو، صرفاً توصیه‌های اخلاقی و تشریفاتی نیست، بلکه از منظر مدیریت راهبردی، تقویت روحیه، ایجاد انگیزه و تحکیم پیوند فرماندهی با بدنه نیروها را در پی دارد و نشان‌دهنده توجه به نیروی انسانی است. امری که شاید بسیاری افراد با توجه به شرایط خاص کشور و پروتکل‌های امنیتی برای رهبری، تصور کنند که مورد توجه ایشان نبوده است.

مجموع این ۹ محور، تصویری از یک دکترین دفاعی منسجم، چندلایه و آینده‌نگر ترسیم می‌کند که در آن بازدارندگی نظامی، هوشمندی اطلاعاتی، پشتوانه مردمی، بنیه معنوی، فناوری نوین و نگاه منطقه‌ای در هم تنیده‌اند. پیام راهبردی این دیدار برای دشمنان روشن است؛ هرگونه تهدید با پاسخی نامحدود، فوری و اثرگذار مواجه خواهد شد و ابتکار تعیین سرنوشت تنش در اختیار ایران است. برای نیروهای مسلح نیز این دستورات، نقشه راهی برای ارتقای آمادگی، به‌روزرسانی طرح‌های عملیاتی و تقویت پیوند با ملت است.