به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، طی هفته های گذشته روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان با تنش هایی همراه بوده که آخرین نمونه آن عدم سفر الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان به آنکارا برای شرکت در اجلاس سران سازمان کشورهای ترک بود که میزبان آن ترکیه بود. خبرگزاری رسمی جمهوری آذربایجان (آپا) با اعلام خبر عدم شرکت علی اف در این نشست، گزارشی از چرایی آن ارائه داده که در مطلب زیر به آن اشاره می شود.
الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، در اجلاس «سازمان کشورهای ترک» در آنکارا، شرکت نمی کند.
بر اساس برنامه‌ریزی‌های قبلی، رئیس‌جمهور آذربایجان امروز در مراسم اختتامیه و اهدای جوایز جام جهانی زیر 15 سال فیفا - که هم‌اکنون در آذربایجان در حال برگزاری است- حضور خواهد یافت.
جیحون بایرام‌اف، وزیر امور خارجه، به نمایندگی از جمهوری آذربایجان در اجلاس سازمان کشورهای ترک شرکت خواهد کرد.
کمپین علیه جمهوری آذربایجان در ترکیه
فراتر از دلایل مربوط به پروتکل‌های رسمی، می‌توان بحث گسترده‌تری را پیرامون تصمیم الهام علی‌اف برای عدم سفر به ترکیه مطرح کرد.
در طول یک ماه گذشته، کمپینی بی‌اساس و مغرضانه در ترکیه علیه جمهوری آذربایجان، رهبر آن، مردم آذربایجان و خودِ دولت این کشور به راه افتاده است. در واقع، اگرچه شدت این کمپین در ماه اخیر افزایش یافته، اما آغاز آن به زمانی بسیار دورتر بازمی‌گردد.
طی سه سال گذشته، جمهوری آذربایجان به‌طور مداوم هدف قرار گرفته است؛ هرچند گاهی وقفه‌های کوتاهی در این روند دیده شده است. مسئله اصلی، همکاری‌های جمهوری آذربایجان و اسرائیل است.
طراحان و پیش‌برندگان این کمپین معتقدند که جمهوری آذربایجان باید روابط سیاسی و اقتصادی خارجی خود را بر اساس خواسته‌های ترکیه تنظیم و اجرا کند. بر اساس منطقِ طرفدارانِ چنین دیدگاهِ نامعقولی، باکو باید همواره در مدارِ آنکارا باقی بماند.
این رویکرد نسبت به آذربایجان توهین‌آمیز و تحقیرکننده است و در عمل، استقلال این کشور را نفی می‌کند. علاوه بر این، چنین برداشتی، تفسیری کاملاً تحریف‌شده از اصلِ «یک ملت، دو دولت» محسوب می‌شود.
افزون بر این، حقایق متعددی درباره روابط همکاری‌جویانه خودِ ترکیه با اسرائیل آشکار شده است - که هیچ‌یک از آن‌ها به‌طور رسمی تکذیب نشده‌اند. با این اوصاف، چرا باید انتقاداتی که متوجه جمهوری آذربایجان است را جدی گرفت؟ در ترکیه، این کارزار پس از حادثه‌ای در اوایل اکتبر در یکی از نشست‌های سازمان ملل- که در آن نماینده جمهوری آذربایجان هنگام سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، سالن را ترک نکرد- شدت بیشتری یافت.
پس از آن، به دنبال تصمیم کابینه وزرای جمهوری آذربایجان در خصوص یکسان‌سازی لباس فرم مدارس(قانون ممنوعیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان)، این کارزار به سطحی بی‌سابقه از تندی و کینه‌توزی رسید و عملاً به یک جریان فراگیر در فضای رسانه‌ای ترکیه تبدیل شد.
حجم بی‌سابقه‌ای از انتقادات و توهین‌ها متوجه جمهوری آذربایجان و رهبری آن شد؛ وضعیتی که پیش از این هرگز و در هیچ‌کجا دیده نشده بود.
اقدامی دیرهنگام از سوی آنکارا
این روند حقایق تلخی را نیز آشکار کرد. واقعیت این است که حتی زمانی که در گذشته مشکلات، گلایه‌ها، تضادها یا تنش‌های گوناگونی در روابط دوجانبه بروز کرده بود، جمهوری آذربایجان هرگز از سوی هیچ کشور دیگری با چنین هجمه‌ای از اراجیف و توهین‌ها مواجه نشده بود.
این امر نشان می‌دهد که جامعه ترکیه در حال پس‌رفت و حرکت به سوی خرافه‌گرایی است.
امروزه شاهدیم که جامعه ترکیه با دوقطبی‌شدن شدید و تضادهای درونی دست‌به‌گریبان است. قدرت حاکم برای دستیابی به اهداف خود، به ترویج دین‌داری افراطی دامن می‌زند و برای جریان‌هایی فضا ایجاد می‌کند که می‌توانند پایه‌های دولت را تضعیف کنند.
در حالی که جمهوری آذربایجان شاید انتظار چنین حمله‌ای را از جانب ایران داشت، اما در عوض ضربه سنگینی از ترکیه -کشوری که آن را «برادر» می‌نامد- دریافت کرد.
عاملان این ضربه، حزب حاکم «عدالت و توسعه» (AKP) و متحدان آن، یعنی گروه‌های اسلام‌گرای «نورچی» بودند. 6 تجمع جداگانه در مقابل نمایندگی‌های دیپلماتیک جمهوری آذربایجان در آنکارا و استانبول برگزار شد که در جریان آن‌ها، اتهامات تند و توهین‌هایی علیه جمهوری آذربایجان، رهبری و مردم آن مطرح شد.
رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ترکیه -بدون هیچ‌گونه مبنای واقعی- روایتی تحریف شده درباره حجاب را وارد فضای رسانه‌ای جهان عرب کردند و بدین ترتیب به محرک اصلی کارزار ضد جمهوری آذربایجان در آن حوزه تبدیل شدند.
آنکارا به صورت رسمی بسیار دیر وارد عمل شد و تلاش کرد اقداماتی انجام دهد، اما این گام‌ها تا حد زیادی بی‌اثر ماندند. اگر آنکارا به‌موقع اقدام کرده بود - یا دست‌کم موضعی منفعلانه و تماشاگرانه اتخاذ نمی‌کرد- وضعیت به اینجا نمی‌رسید.
متأسفانه، در نتیجه این کارزارهای هدفمند و مداوم، نگرشی ناسالم و فضایی منفی نسبت به جمهوری آذربایجان در ترکیه ریشه دوانده است. بازگرداندن این روابط به وضعیتی سالم، کار آسانی نخواهد بود.
در دیپلماسی، همه چیز متقابل است. در خصوص این واقعیت که رئیس‌جمهور الهام علی‌اف فردا در اجلاس «سازمان کشورهای ترک» (OTS) در آنکارا حضور نخواهد یافت، باید گفت که مسئله خارق‌العاده‌ای در کار نیست و دلیلی هم وجود ندارد که این موضوع بیش از حد بزرگ‌نمایی شود.
رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، نیز در اجلاس غیررسمی سازمان کشورهای ترک که در ژوئیه 2024 در شوشا برگزار شد، شرکت نکرد. دلیل این امر، حضور اردوغان در مسابقه میان تیم‌های ملی فوتبال ترکیه و هلند در جریان جام جهانی (در آن مقطع زمانی) عنوان شد. در اجلاس شوشا، جودت ییلماز، معاون رئیس‌جمهور، به نمایندگی از ترکیه حضور داشت.
علاوه بر این، اردوغان در سیزدهمین نشست «مجمع جهانی شهری» (WUF13) که در مه 2026 در باکو برگزار شد نیز شرکت نکرد. در این رویدادِ مهم، ترکیه در سطح وزیران حضور یافت. اخیراً نیز اردوغان در هفتمین اجلاس «کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادساز در آسیا» (CICA) که در 15 اکتبر سال جاری در باکو برگزار شد، شرکت نکرد.
انتهای پیام/
