به گزارش اکوایران؛ آرام حسن زاد ،کارشناس ارشد روابط بین الملل نوشت: انتخابات اسرائیل بدون مشخص‌شدن برنده‌ای قاطع به پایان رسید، اما یک نتیجه، دو اردوگاه اصلی رقیب را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد. نه بلوک بنیامین نتانیاهو، که بر اساس آخرین شمارش حدود ۵۳ کرسی به دست آورده بود، و نه بلوک گادی آیزنکوت، با حدود ۴۸ کرسی، نتوانستند به حد نصاب ۶۱ کرسی یا بیشتر برای تشکیل دولت آینده دست یابند. در مقابل، احزاب عرب که در قالب «فهرست مشترک» و «فهرست متحد» یا حزب «رَعَم» در انتخابات شرکت کردند، در مجموع ۱۹ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست را به دست آوردند؛ دستاوردی تاریخی برای نمایندگی عرب‌ها در پارلمان اسرائیل.
این تعداد، در صورت تأیید نهایی، بالاترین میزان نمایندگی عرب‌ها در تاریخ اسرائیل خواهد بود؛ رقمی که از ۱۰ کرسی فعلی و حتی ۱۵ کرسی کسب‌شده در سال ۲۰۲۰ بیشتر است. صرف‌نظر از نتیجه نهایی شمارش آرا، احزاب عرب به شگفتی اصلی این انتخابات تبدیل شده‌اند و احتمال دارد نقشی تعیین‌کننده در تشکیل دولت آینده ایفا کنند.
تحلیلگران مؤسسه دموکراسی اسرائیل پیش‌تر روند طولانی کاهش مشارکت عرب‌ها در انتخابات سراسری این کشور را تقریباً برگشت‌ناپذیر توصیف کرده بودند. میزان مشارکت آنان از حدود ۷۵ درصد در سال ۱۹۹۹ به ۴۴٫۶ درصد در سال ۲۰۲۱ کاهش یافت و سپس در سال ۲۰۲۲ به ۵۳٫۲ درصد رسید. اما در انتخابات این هفته، مشارکت شهروندان فلسطینی اسرائیل به حدود ۸۰ درصد رسید؛ رقمی بالاتر از میانگین مشارکت سراسری کشور که ۷۷٫۷ درصد بود. این تحول، فضای سیاسی اسرائیل را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است؛ به‌ویژه آنکه شهروندان فلسطینی حدود یک‌پنجم جمعیت اسرائیل را تشکیل می‌دهند.
چند عامل را می‌توان برای توضیح این بسیج گسترده سیاسی در نظر گرفت. نخستین و مستقیم‌ترین عامل، خشم از دولت راست افراطی نتانیاهو است؛ دولتی که از نظر بسیاری از شهروندان عرب، گرایش‌های ایدئولوژیک ضدعرب دارد و برخی وزیران راست افراطی و نژادپرست آن آشکارا علیه جامعه عرب موضع‌گیری کرده‌اند. در نظرسنجی ماه سپتامبر مؤسسه دموکراسی اسرائیل، ۵۴ درصد از شهروندان فلسطینی اسرائیل، افزایش جرم و جنایت را مهم‌ترین مسئله خود هنگام رأی‌دادن معرفی کردند.
عامل دوم، واکنش منفی به مواضع نتانیاهو در روز انتخابات بود. او در طول روز با طرح هشدارهای هراس‌افکنانه ادعا کرد که شهروندان فلسطینی اسرائیل به‌صورت گسترده در حال هجوم به مراکز رأی‌گیری هستند و تلاش می‌کنند نتیجه انتخابات را به نفع خود تغییر دهند. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، حزب لیکود و حزب صهیونیسم دینی نزدیک به دو هزار فعال را به مراکز رأی‌گیری عرب‌ها اعزام کردند؛ اقدامی که به گفته احزاب عرب، با هدف ترساندن رأی‌دهندگان صورت گرفته بود.
عامل سوم احتمالی، تلاش گسترده نیروهای سیاسی، به‌ویژه احزاب راست میانه و چپ، برای کنارزدن نتانیاهو از قدرت است؛ تلاشی که پس از رخنه امنیتی اکتبر ۲۰۲۳ و پیامدهای آن شدت گرفت. بسیاری از شهروندان فلسطینی اسرائیل نیز دلایل خاص خود را برای مجازات سیاسی نتانیاهو دارند. آنان او را مسئول جنایات ارتکابی در غزه و موج خشونت‌هایی می‌دانند که افراط‌گرایان اسرائیلی در کرانه باختری به راه انداخته‌اند.
با وجود آنکه هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی صهیونیستی انتظار چنین موفقیتی را برای احزاب عرب نداشتند، پیروزی چشمگیر این احزاب مسیر تشکیل مستقل دولت توسط نتانیاهو را مسدود کرده است. بلوک او برای رسیدن به اکثریت ۶۱ کرسی، هشت کرسی کم دارد و بلوک آیزنکوت نیز با کمبود ۱۳ کرسی روبه‌روست. مشارکت بالای عرب‌ها مانع دستیابی هر دو اردوگاه به اکثریت شد؛ بااین‌حال، در نهایت ممکن است این وضعیت بیش از آیزنکوت به زیان نتانیاهو تمام شود، زیرا نتانیاهو همچنان می‌تواند برای جذب احزاب خارج از بلوک خود تلاش کند. در مقابل، آیزنکوت برای رسیدن به اکثریت به حمایت احزاب عرب، به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم، نیاز دارد.
از این مرحله به بعد، سیاست اسرائیل وارد فرایند چانه‌زنی و معامله سیاسی می‌شود؛ روندی که در این کشور سابقه‌ای طولانی دارد. آیزنکوت سه مسیر احتمالی پیش رو دارد.
نخست، می‌تواند احزاب عرب را به مشارکت مستقیم در دولت دعوت کند؛ گزینه‌ای که به دلایل مختلف چندان محتمل به نظر نمی‌رسد. متحدان او، از جمله آویگدور لیبرمن و نفتالی بنت، مشارکت مستقیم احزاب عرب در دولت را رد کرده‌اند.
مسیر دوم، دستیابی به توافقی متقابل است که بر اساس آن احزاب عرب بدون ورود به دولت، از آیزنکوت حمایت کنند و پشتوانه پارلمانی لازم را در اختیار او قرار دهند.
یوسف جبارین، رهبر فهرست مشترک، دقیقاً چنین پیشنهادی را به هر دولتی که قصد کنارزدن نتانیاهو را داشته باشد، ارائه کرده است. در همین حال، منصور عباس، رهبر حزب رَعَم، خواهان مشارکتی واقعی است و اعلام کرده که با هر دو بلوک در حال مذاکره است.
مسیر سوم که بنا بر گزارش‌ها، برخی محافل دولت دونالد ترامپ از آن حمایت می‌کنند، تشکیل دولت وحدت ملی میان نتانیاهو و آیزنکوت است.
این گزینه روی کاغذ امکان‌پذیر به نظر می‌رسد، اما درباره پذیرش آن از سوی همه طرف‌ها تردیدهای جدی وجود دارد. این مسئله به‌ویژه درباره اردوگاه مخالفان نتانیاهو صادق است؛ زیرا آیزنکوت و لیبرمن وعده داده‌اند که تحت هیچ شرایطی در دولتی به رهبری نتانیاهو حضور نخواهند یافت.
آیزنکوت و فهرست‌های عرب می‌توانند بلافاصله دو اقدام را در دستور کار قرار دهند: نخست، جایگزینی رئیس فعلی کنست که از حزب لیکود است؛ دوم، واداشتن دولت به تشکیل یک کمیته مستقل برای بررسی ناکامی‌های امنیتی هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و مسئولیت نتانیاهو در این زمینه. نخست‌وزیر اسرائیل تاکنون در چندین نوبت از پذیرش چنین تحقیق مستقلی اجتناب کرده است.
مشارکت یک حزب عرب در دولت اسرائیل، پیشینه سیاسی دارد. در سال ۲۰۲۱، منصور عباس توافقی ائتلافی با نفتالی بنت و یائیر لاپید امضا کرد که میلیاردها دلار منابع مالی برای جامعه عرب در نظر می‌گرفت و به شناسایی چند روستای بادیه‌نشین نیز انجامید. گزارش‌هایی هم منتشر شده بود مبنی بر اینکه نتانیاهو پیش‌تر با عباس مذاکره کرده است؛ ادعایی که حزب لیکود آن را رد می‌کند. بااین‌حال، آن توافق به دلیل مخالفت بتسلئل اسموتریچ به نتیجه نرسید.
از نگاه نتانیاهو، هرگونه همکاری میان آیزنکوت و شهروندان فلسطینی اسرائیل به معنای ازبین‌رفتن شانس او برای بازگشت سیاسی است. او تنها چند ساعت پس از انتشار نظرسنجی‌های پس از رأی‌گیری، هرگونه همکاری با احزاب عرب را «خیانت» خواند و مدعی شد دولتی که با حمایت آنان تشکیل شود، امنیت اسرائیل را به خطر خواهد انداخت.
روز چهارشنبه، حزب لیکود ادعا کرد که احزاب عرب انتخابات را ربوده‌اند و خواستار تحقیق درباره تقلب احتمالی در مراکز رأی‌گیری عرب‌ها شد. بااین‌حال، این موارد صرفاً ادعاهایی هستند که هنوز اثبات نشده‌اند. پیام تحریک‌آمیز نتانیاهو نیز روشن است: او می‌خواهد دولتی را که برای تشکیل و بقای خود به آرای احزاب عرب وابسته باشد، از همان روز نخست فاقد مشروعیت جلوه دهد.
تا زمانی که رئیس‌جمهور اسرائیل مشخص نکند کدام فرد نخستین فرصت را برای تشکیل دولت در اختیار خواهد داشت، احزاب راست افراطی که در جریان کارزار انتخاباتی، مشارکت عرب‌ها را تهدیدی برای اسرائیل معرفی می‌کردند، اکنون احتمالاً بر خطر نفوذ سیاسی آنان تمرکز خواهند کرد.
برخی تحلیلگران نیز معتقدند اگر تلاش‌های نتانیاهو برای تشکیل دولت ناکام بماند، او ممکن است برای برگزاری انتخابات مجدد فشار وارد کند. چنین سناریویی می‌تواند مشارکت شهروندان فلسطینی اسرائیل را کاهش دهد؛ وضعیتی که پس از تکرار انتخابات و در سال ۲۰۲۱ نیز رخ داد و فرصت تازه‌ای برای راست افراطی فراهم کرد تا ادعای دستیابی به اکثریت را مطرح کند.
برای احزاب عرب که اکنون از نتیجه انتخابات خرسندند، بهترین راهبرد آن است که پیش از اعلام حمایت از هر دولت، مشارکت انتخاباتی گسترده را به تعهدات مشخص و قابل سنجش در زمینه مهار جرم و جنایت و تخصیص بودجه به جامعه عرب تبدیل کنند. چنین تعهداتی می‌تواند پاسخ‌گوی مطالبات رأی‌دهندگانی باشد که با حضور گسترده خود پای صندوق‌ها، این فرصت سیاسی را فراهم کرده‌اند.
تجربه شکست توافق‌ها در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ نشان می‌دهد که دستاوردهای سیاسی به‌سرعت می‌توانند از دست بروند.
غافلگیری اصلی این انتخابات آن بود که شهروندان فلسطینی اسرائیل با مشارکتی بی‌سابقه پای صندوق‌های رأی حاضر شدند. اکنون آزمون واقعی این است که آنان بتوانند از این مشارکت گسترده چه دستاوردی به دست آورند.
