مسعود پزشکیان امروز پنجشنبه (۷ آبان ۱۴۰۵) هم‌زمان با روز ملی محیط‌بان، در همایش تجلیل از محیط‌بانان کشور، ضمن گرامیداشت یاد بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی، رهبر شهید و تمامی شهدای تجاوزات اخیر، به‌ویژه شهدای محیط‌بان، از تلاش‌ها، فداکاری‌ها و مسئولیت خطیر محیط‌بانان در حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی کشور قدردانی کرد.
رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت تغییر رویکردها در مدیریت محیط زیست، اظهار داشت: انسان‌ها در دنیای امروز، با جنگ‌ها، اقدامات نادرست و تصمیم‌گیری‌های مخرب، در حال آسیب رساندن به کره زمین هستند؛ سیاره‌ای که در پهنه بی‌نهایت کهکشان‌ها، بستر زندگی بشر است، اما با جنگ، تخریب محیط زیست و رفتارهای نادرست انسانی، حیات آن با تهدید مواجه می‌شود.
پزشکیان با اشاره به زیبایی کره زمین از منظر فضا و تفاوت آن با واقعیت‌های ناشی از عملکرد انسان در سطح زمین تصریح کرد: هنگامی که از بالا به زمین نگاه می‌کنیم، با سیاره‌ای بسیار زیبا مواجه می‌شویم، اما وقتی در آن مستقر می‌شویم، صحنه‌هایی را می‌بینیم که مایه تأسف است؛ چه در نتیجه جنگ‌ها، چه اقدامات مخرب انسانی و چه تصمیمات نادرستی که از سوی حاکمان اتخاذ می‌شود.
وی با اشاره به کلام امیرالمؤمنین علی(ع) درباره عظمت آفرینش و ضرورت پرهیز انسان از خودبزرگ‌بینی افزود: هنگامی که تصور می‌کنیم کسی هستیم، کافی است به عظمت کهکشان‌ها نگاه کنیم تا دریابیم ذهن و درک ما در برابر بزرگی خلقت تا چه اندازه محدود است. همه ما مسافران این کره خاکی هستیم، اما با رفتارهای خود در حال تخریب آن هستیم؛ در حالی که اگر طبیعت را تخریب کنیم، طبیعت نیز پیامدهای این رفتار را به ما بازخواهد گرداند و به ما سیلی خواهد زد.
پزشکیان با تأکید بر اینکه حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی برای انتقال آن به نسل‌های آینده یک ضرورت بین‌نسلی است، آموزش را نخستین گام در این مسیر دانست و گفت: اگر زمین و منابع طبیعی خود را از بین ببریم، بازگرداندن آنها به وضعیت اولیه به‌سادگی امکان‌پذیر نخواهد بود. طوفان، زلزله، سیل، بی‌آبی و دیگر پیامدهای تخریب طبیعت، واقعیت‌هایی هستند که در برابر آنها نمی‌توان با قهر طبیعت مقابله کرد؛ بلکه باید از ابتدا مانع شکل‌گیری و گسترش عوامل تخریب شد.
رئیس جمهور با انتقاد از نگرش‌های ساده‌انگارانه در قبال حفاظت از محیط زیست اظهار داشت: برخی تصور می‌کنند اگر اقدامی انجام ندهند یا در برابر تخریب‌ها بی‌تفاوت باشند، اتفاقی رخ نخواهد داد؛ اما اگر همه افراد با همین طرز فکر رفتار کنند، چیزی از طبیعت باقی نمی‌ماند. حفاظت از محیط زیست مستلزم آن است که هر فرد، سازمان و دستگاه مسئولیت خود را در قبال منابع طبیعی بپذیرد و از بی‌تفاوتی در برابر تخریب‌ها پرهیز کند.
پزشکیان در ادامه، با اشاره به دیدار خود با رهبر شهید و طرح موضوع انتقال پایتخت، بر ضرورت بازنگری در الگوی توسعه سرزمینی کشور تأکید کرد و گفت: تهران و شهرهای اطراف آن با مشکلات متعدد محیط زیستی، از جمله کمبود منابع آب، مواجه هستند؛ با این حال، همچنان شاهد توسعه این مناطق هستیم که ادامه چنین روندی قابل پذیرش نیست.
رئیس جمهور افزود: منابع آبی مورد استفاده تهران، از جمله منابعی است که از مناطق دیگر تأمین می‌شود و در عین حال، روند توسعه و گسترش شهر همچنان ادامه دارد. این توسعه در شرایطی صورت می‌گیرد که محدودیت منابع و ظرفیت‌های طبیعی به‌درستی مورد توجه قرار نمی‌گیرد و چاه‌ها نیز در حال خشک شدن هستند؛ مسئله‌ای که قطعاً در آینده آسیب‌های جدی به همراه خواهد داشت و شرایط زندگی در این مناطق را دشوارتر خواهد کرد.
وی با بیان اینکه یکی از شاخصه‌های اساسی توسعه، برقراری تعادل میان منابع و مصارف است، تصریح کرد: اگر میزان مصرف از منابع موجود بیشتر باشد، در آینده‌ای نزدیک با پیامدهای این عدم تعادل مواجه خواهیم شد. متأسفانه این واقعیت مهم در برخی تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه کافی قرار نمی‌گیرد، در حالی که توسعه پایدار بدون محاسبه ظرفیت منابع و محدودیت‌های طبیعی امکان‌پذیر نیست.
رئیس‌جمهور با اشاره به آموزه‌های قرآن کریم درباره زیان‌بار بودن برخی رفتارهای انسانی، اظهار داشت: از زیان‌بارترین رفتارها آن است که انسان در مسیر نادرست حرکت کند، اما تصور کند عملکرد درستی دارد و حتی به آن افتخار کند. امروز با برخی اقدامات و تصمیمات مدیریتی، کوه‌ها، جنگل‌ها و طبیعت را تخریب می‌کنیم و سپس به همان اقدامات به‌عنوان نشانه موفقیت مدیریتی افتخار می‌کنیم؛ در حالی که این رویکرد باید اصلاح شود.
پزشکیان با تأکید بر اینکه حل مسائل محیط زیستی نیازمند تعامل، همکاری و پرهیز از اختلافات است، افزود: باید به آینده نگاه کنیم و از خود بپرسیم اگر معادنی که امروز در حال استخراج از آنها هستیم، ۵۰ سال دیگر به پایان برسند، چه برنامه‌ای برای آینده کشور خواهیم داشت؟
وی با اشاره به بهره‌مندی برخی کشورهای توسعه‌یافته از روند تخریب محیط زیست در کشورهای در حال توسعه گفت: امروز برخی کشورهای توسعه‌یافته از تخریب محیط زیست کشورهای در حال توسعه منتفع می‌شوند. در چنین شرایطی، اینکه چگونه از محیط زیست خود حفاظت کنیم و جلوی رویه‌های نادرست را بگیریم، نیازمند عزم، اراده و مسئولیت‌پذیری کارشناسان و مدیران محیط زیست است.
پزشکیان آموزش، اصلاح مقررات و برخوردهای بازدارنده با افرادی را که ضوابط محیط زیستی را رعایت نمی‌کنند یا از منابع طبیعی سوءاستفاده می‌کنند، از الزامات حفاظت مؤثر از محیط زیست برشمرد و تصریح کرد: نباید اجازه دهیم منابع طبیعی تخریب شوند و پس از گذشت چند سال تازه حکم تخریب صادر کنیم. در چنین شرایطی این پرسش مطرح می‌شود که چرا زمانی که تخریب در حال وقوع بود، اقدام لازم انجام نشد؟
رئیس قوه اجرائیه کشور با تأکید بر ضرورت ارتقای ظرفیت‌های نظارتی کشور خاطرنشان کرد: امروز با استفاده از ابزارهای نوین، از جمله اینترنت، ماهواره و پهپاد، می‌توان محیط زیست و منابع طبیعی را به‌صورت مستمر و لحظه‌ای رصد کرد. اگر در این زمینه اهمال و کوتاهی صورت گیرد، دولت نیز در قبال آن مسئول است و نباید اجازه دهیم منابع طبیعی به‌راحتی از بین بروند.
وی افزود: هنگامی که اهمال‌کاری فراگیر شود و تخریب محیط زیست گسترش پیدا کند، مقابله با آن بسیار دشوار خواهد شد. بنابراین، باید روندها را از ابتدا مدیریت کنیم و اجازه ندهیم تخریب‌ها به مرحله‌ای برسند که اصلاح آنها با هزینه‌های سنگین و دشواری‌های فراوان همراه شود.
