نظام مسائل صندوق‌های بازنشستگی در ایران سال‌هاست که از یک درد کهنه رنج می‌برد؛ تمرکزگرایی مفرط در پایتخت، بروکراسی سنگین اداری و فاصله گرفتن مدیران ستادی از واقعیت‌های عینی و میدانی استان‌ها. در این میان، حضور میدانی و سفرهای استانی مدیران ارشد اجرایی، اگر با رویکردی راهبردی و مبتنی بر آمایش سرزمینی همراه باشد، می‌تواند نقطه‌عطفی در باز مهندسی فرآیندها و چابک‌سازی سازمانی به شمار رود.
سفر اخیر دکتر علاءالدین ازوجی، مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری به استان کرمانشاه و دیدار با استاندار این استان، فراتر از یک دیدار تشریفاتی معمولی، مصداق بارز و روشنی از تغییر پارادایم مدیریت در این نهاد حیاتی است؛ رویکردی که دو بال «انسجام در پایتخت» و «تحرک در استان‌ها» را برای حل معضلات بازنشستگان و مولدسازی دارایی‌ها به کار گرفته است.
۱. عبور از روزمرگی ستادی به ژئوپلیتیک سرمایه‌گذاری محلی
یکی از آسیب‌های جدی در مدیریت بنگاه‌های اقتصادی وابسته به صندوق‌ها، فاصله ستاد نشینان از مزیت‌های رقابتی استان‌ها بوده است. دکتر ازوجی در سفر به کرمانشاه با هوشمندی بر این نکته انگشت گذاشت که اقتصاد صندوق‌ها دیگر نمی‌تواند با فرمان‌های کلیشه‌ای پایتخت اداره شود. کرمانشاه با دارا بودن سه مجتمع پتروشیمی فعال، سه طرح در دست اجرا با پیشرفت فیزیکی بالا، ظرفیت‌های بی‌نظیر کشاورزی و گردشگری، و از همه مهم‌تر سهم ۴۱ درصدی از صادرات کشور به عراق و زیرساخت‌های تجارت مرزی، بهشتی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری است.
وقتی مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری به‌جای پشت میز نشستن، در میدان حاضر می‌شود و ظرفیت انبارهای عمومی، گمرکات و لجستیک مرزی را رصد می‌کند، معنای واقعی «تمرکززدایی مولد» محقق می‌شود. این یعنی شناسایی ظرفیت‌های منطقه‌ای برای خلق ثروت پایدار، نه اتکا به کمک‌های دولتی.
۲. بازگشت منابع؛ پیش‌نیاز حیاتی برای کرامت بازنشستگان
پیوند دادن میان «سود شرکت‌های وابسته» و «ارائه خدمات رفاهی و بیمه‌ای» نظیر بیمه تکمیلی، کلیدی‌ترین گزاره تحلیلی در سخنان دکتر ازوجی بود. سال‌هاست که شرکت‌های تابعه صندوق‌ها در حاشیه‌های اقتصادی گم می‌شوند و سودآوری آن‌ها به سفره بازنشستگان نمی‌رسد. تاکید صریح مدیرعامل بر اینکه «بازگشت منابع و سود شرکت‌های وابسته، پیش‌نیاز ارائه خدمات بهتر است»، خط بطلانی بر مدیریت‌های ناکارآمد و حیاط‌خلوت‌سازی‌های اقتصادی کشید.
وقتی سود شرکت‌ها به موقع به بدنه صندوق تزریق شود، تعهدات مالی استمرار می‌یابد، دغدغه‌های درمانی و بیمه‌ای بازنشستگان مرتفع می‌گردد و شان و کرامت این پیشکسوتان عرصه خدمت حفظ می‌شود. این یعنی انضباط مالی در پایتخت برای حمایت از معیشت در استان‌ها.
۳. هم‌افزایی ملی و منطقه‌ای؛ گره‌گشایی با کلید مدیریت محلی
نگاه مثبت منوچهر حبیبی، استاندار کرمانشاه، به حضور مدیران ملی در استان و تاکید بر توسعه «خانه‌های امید» و تقویت تشکیلات «کانون‌های بازنشستگی»، نشان‌دهنده یک مخرج مشترک راهبردی میان مدیریت کلان صندوق و مدیریت ارشد استان است. سفرهای استانی این امکان را فراهم می‌کند که موانع بوروکراتیک در کوتاه‌ترین زمان ممکن برداشته شده و تفاهم‌نامه‌های اقتصادی از روی کاغذ به روی زمین منتقل شوند.
رویکرد دکتر ازوجی در سفرهای استانی نشان می‌دهد که صندوق بازنشستگی کشوری دیگر به دنبال مدیریت انفعالی و آتش‌نشانی بحران‌ها نیست، بلکه با طراحی نقشه راه مبتنی بر ظرفیت‌های بومی استان‌ها (مانند کرمانشاه) و انضباط‌بخشی به شرکت‌های تابعه در پایتخت، به دنبال «توسعه پایدار» و «ارتقای کیفیت زندگی بازنشستگان» است. این الگوی دو قطبی (تحرک میدانی در استان‌ها + انسجام راهبردی در پایتخت)، اگر با همین فرمان استمرار یابد، نویدبخش روزهای روشن‌تر برای اقتصاد صندوق و آرامش خاطر بازنشستگان عزیز کشور خواهد بود.
