به گزارش ، ، رهبر مخالفان ونزوئلا که روز یکشنبه پس از نزدیک به یک سال دوری به کشورش بازگشت، اکنون باید مسیر دشواری را طی کند. او می‌خواهد انتخاباتی را که حامیانش خواستار آن هستند محقق کند، بی‌آنکه روند مذاکرات مورد حمایت آمریکا میان دولت موقت و دیگر گروه‌های مخالف را به خطر بیندازد.
بازگشت طوفانیبه نوشته خبرگزاری ، بازگشت ماچادو به ونزوئلا، پس از چندین تلاش ناموفق، خطر تیره شدن روابط او با دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، را به همراه دارد. واشنگتن اعلام کرده است که ماچادو حق کامل دارد در ونزوئلا حضور داشته باشد، اما همزمان از ، رئیس‌جمهور موقت، ستایش کرده و از روند مذاکرات میان دولت رودریگز و گروه‌های مخالفی حمایت می‌کند که جنبش «ونته ونزوئلا» به رهبری ماچادو در میان آن‌ها حضور ندارد.
خبر مرتبطاین مذاکرات که در ماه جاری نیز ادامه داشته‌اند، قرار است زمینه بازسازی شورای ملی انتخابات و دیوان عالی عدالت را پیش از برگزاری انتخابات در آینده فراهم کنند. هر دو نهاد در اختیار وفاداران به حزب حاکم هستند و در انتخابات مناقشه‌برانگیز ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۴، با وجود آمار و نتایجی که جنبش ماچادو منتشر کرده و نشان می‌داد نامزد مورد حمایت او پیروز شده است، از نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور برکنارشده، حمایت کردند. ارتش آمریکا در ماه ژانویه مادورو را بازداشت کرد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز یکشنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره بازگشت ماچادو به ونزوئلا گفت: «من چیزی درباره‌اش نمی‌دانم، اما فکر می‌کنم زن بسیار خوبی است. او جایزه نوبلش را به من داد. پس دیگر چه می‌توانم بگویم؟ امیدوارم در امان باشد. زن بسیار خوبی است؛ اما ما در ونزوئلا عملکرد بسیار خوبی داریم.»
خطر گسست روابط با واشنگتنحامیان ماچادو، که ده‌ها هزار نفر از آن‌ها روز یکشنبه در مسیر کاروان او از بارکیسیمتو به کاراکاس گرد آمده بودند، پرچم تکان می‌دادند، نام او را فریاد می‌زدند و تسبیح‌های مذهبی بر گردنش می‌آویختند. آن‌ها مشتاق برگزاری انتخابات هستند و ماچادو را رئیس‌جمهور آینده کشور می‌دانند. ماچادو گفته است که انتخابات ریاست‌جمهوری باید در سال ۲۰۲۷ برگزار شود. وقتی از دلسی رودریگز پرسیده شد که آیا ماچادو در مذاکرات شرکت خواهد کرد، او ابراز امیدواری کرد که گفت‌وگوها باعث شوند کسانی که خواستار اعمال تحریم علیه کشور شده‌اند، اتهامی که حزب حاکم مرتباً علیه ماچادو مطرح می‌کند، از اقدامات خود پشیمان شوند. رودریگز افزود که این مذاکرات فرصتی فراهم می‌کنند تا صدای همه شنیده شود.
رئیس‌جمهور موقت روز دوشنبه، هنگام بازدید از یک بیمارستان نظامی در کاراکاس، گفت: «امیدوارم هم گفت‌وگوها و هم برنامه همزیستی دموکراتیک و صلح بتوانند فضایی فراهم کنند که در آن صدای همه شنیده شود؛ فضایی که در آن صداهای خواهان خیر و صلاح کشور نیز شنیده شوند.»
او در این بازدید از سیاستمداران خواست بر مسائل جدی تمرکز کنند و به‌جای آنکه «نمایش» اجرا کنند، به مسائل اساسی بپردازند. با وجود آنکه ماچادو طی سال‌ها برای جلب حمایت ترامپ به‌عنوان متحد خود تلاش کرده بود، ترامپ ماه گذشته گفت که هنوز برای بررسی برگزاری انتخابات دموکراتیک زود است. ترامپ روز یکشنبه گفت از برنامه‌های ماچادو برای بازگشت به کشور اطلاعی نداشته است؛ هرچند فردی که در جریان رفت‌وآمدهای او قرار داشت، این ادعا را رد کرد.
ریکاردو ریوس، مدیر شرکت مشاوره ریسک سیاسی ، گفت اشتیاق ماچادو برای برگزاری انتخابات ممکن است روابط او با آمریکا و برنامه سه‌مرحله‌ای واشنگتن برای تثبیت اوضاع، احیای کشور و انتقال قدرت در ونزوئلا را «دچار اختلال جدی» کند. ریوس گفت: «ایده‌ای که در مذاکرات دنبال می‌شود، برگزاری انتخابات منطقه‌ای پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری است. ماچادو احتمالاً برای دریافت تضمین‌های انتخاباتی و برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در سریع‌ترین زمان ممکن فشار خواهد آورد.»
بااین‌حال، پیش از آنکه مردم پای صندوق‌های رأی بروند، هنوز مسائل زیادی باید تعیین تکلیف شوند. ریوس پرسید: «بخش حاکم چه تضمینی دارد که اگر شکست بخورد، قدرت را ترک کند؟» او افزود: «برای عملی شدن این روند، ابتدا باید این مسئله مشخص شود؛ زیرا در غیر این صورت، هرقدر هم که ماچادو محبوب باشد، کار را پیچیده‌تر می‌کند.»
واشنگتن خواستار گفت‌وگو میان مخالفان استمارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده که از مدت‌ها پیش از حامیان ماچادو بوده است، روز یکشنبه گفت بازگشت امن او نتیجه مستقیم مذاکرات بوده است. روبیو افزود که انتظار دارد همه بازیگران سیاسی از این گفت‌وگوها حمایت کنند. روبیو روز دوشنبه به خبرنگاران گفت زیرساخت انتخاباتی ونزوئلا به‌گونه‌ای طراحی شده است که امکان تقلب در انتخابات را فراهم می‌کند؛ بنابراین، پیش از برگزاری انتخاباتی معتبر، باید هرچه سریع‌تر جایگزین شود. او هیچ تاریخ تقریبی‌ای برای برگزاری انتخابات اعلام نکرد. روبیو گفت: «فکر می‌کنم در این زمینه واقعاً در حال پیشرفت هستیم. اما اگر کسی تلاش کند این روند را از مسیر خارج کند، آسیب بزرگی به ونزوئلا وارد خواهد کرد.»
روبیو در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده انتظار دارد آزادی‌های همه جریان‌های سیاسی ونزوئلا همچنان محترم شمرده شود. همچنین انتظار داریم همه بازیگران سیاسی از این مذاکرات حمایت کنند؛ مذاکراتی که بهترین فرصتی را فراهم کرده‌اند که ونزوئلا در سی سال گذشته برای دستیابی مسالمت‌آمیز به انتخاباتی آزاد و عادلانه و نیز دموکراسی‌ای پایدار داشته است.»
یک مقام ارشد وزارت امور خارجه آمریکا پیش‌تر گفته بود که در نتیجه این مذاکرات، تا پایان سال جاری میلادی دیوان عالی جدیدی مستقر خواهد شد و اندکی پس از آن نیز شورای ملی انتخابات جدیدی تشکیل می‌شود.
فیل گانسون، تحلیلگر ارشد منطقه آند در اندیشکده گروه بین‌المللی بحران، گفت: «استقبالی که دیروز از ماچادو شد، تنها گرایش به مطالبه نتایج فوری را تقویت خواهد کرد. این وضعیت نه‌تنها ممکن است واکنش تندروهای دولت را برانگیزد، بلکه اگر چنین فشاری موفق شود، ممکن است به‌جای انتقال مسالمت‌آمیز قدرت، به گسست سیاسی منجر شود؛ آن هم در شرایطی که تضمین‌های پس از انتخابات کافی نیستند و احتمال دارد اداره کشور عملاً ناممکن شود.»
گروه مخالفانی که در مذاکرات حضور دارند، به رهبری دینورا فیگوئرا فعالیت می‌کنند. فیگوئرا نماینده‌ای است که در سال ۲۰۱۵ به آخرین نهاد قانون‌گذاری ونزوئلا انتخاب شد؛ نهادی که آمریکا آن را به رسمیت می‌شناخت. این گروه بازگشت ماچادو را گامی مهم در برنامه آمریکا دانست.
اسوالدو رامیرز، مدیرعامل شرکت مشاوره ORC، گفت: «نقش او همچنین به این بستگی دارد که پیام‌های ایالات متحده را چگونه تفسیر کند؛ کشوری که خواستار بازسازی و آشتی شده است. او باید در مذاکرات متحد باشد.» رامیرز افزود: «روبیو پیام روشنی فرستاد. من تصور نمی‌کنم ماچادو تلاش کند مذاکرات را به شکست بکشاند. او نمی‌تواند از چارچوب تعیین‌شده خارج شود.»
مسیر طولانی ماچادودر همین رابطه می‌نویسد که این نخستین حضور علنی ماچادو از زمان برکناری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور وقت ونزوئلا، به دست ارتش آمریکا در ماه ژانویه بود. پس از برکناری مادورو، رئیس‌جمهوری موقت جایگزین او شد که اکنون از مدت مجاز برای تصدی این سمت فراتر رفته است؛ بااین‌حال، هنوز هیچ انتخاباتی برای کشور تعیین نشده است. ادموندو گونزالس، یکی دیگر از چهره‌های برجسته مخالفان ونزوئلا، نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «به‌زودی» در کنار او خواهد بود. گونزالس نوشت: «امروز روز بسیار مهمی برای مردم ونزوئلاست. صدای مستقل و حاکمیت‌مند ما همراه با او بازمی‌گردد تا این فرایند را رهبری و هدایت کند!»
برایان فونسکا، کارشناس ونزوئلا و استاد دانشگاه بین‌المللی فلوریدا، گفت وقتی نخستین بار خبر بازگشت ماچادو را شنید، تصور کرد که این اقدام انگیزه‌های سیاسی دارد. او افزود: «اما همزمان، این اتفاق نمادین است. تا زمانی که تغییر نهادی رخ ندهد یا فضای نهادی لازم برای حضور مخالفان دموکراتیک فراهم نشود، این اقدامی نمادین خواهد بود.» فونسکا گفت بازگشت ماچادو ممکن است راهبرد واشنگتن را پیچیده کند و شاید نشانه‌ای از مذاکرات درباره انتخابات در ونزوئلا باشد. به گفته او، هنوز مشخص نیست چه میزان آزادی عمل به ماچادو داده خواهد شد و او چه اقداماتی انجام خواهد داد. فونسکا افزود که این تحولات ممکن است بر انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز تأثیر بگذارد.
قرار بود رودریگز در ابتدا فقط ۹۰ روز رئیس‌جمهور موقت باشد، اما او همچنان در قدرت باقی مانده و اقدامی برای اعلام زمان برگزاری انتخابات انجام نداده است.
ماچادو در ژانویه ۲۰۲۵، پس از شرکت در اعتراضی علیه مراسم تحلیف برنامه‌ریزی‌شده مادورو، برای مدت کوتاهی بازداشت شد و سپس به مدت ۱۱ ماه در ونزوئلا مخفی ماند. او سرانجام مخفیانه از کشور خارج شد و در ماه دسامبر همان سال در نروژ ظاهر شد؛ جایی که جایزه صلح نوبل به او اعطا شد. این جایزه به پاس مخالفت مسالمت‌آمیز او با حکومت اقتدارگرای مادورو به وی تعلق گرفت. ماچادو و متحدانش خواستار تعیین تاریخ انتخابات ریاست‌جمهوری در ونزوئلا بوده‌اند، اما مقام‌های آمریکایی بر ضرورت تثبیت اقتصادی پیش از برگزاری انتخابات تأکید کرده‌اند.
ماچادو در اکتبر ۲۰۲۳ در انتخابات مقدماتی مخالفان پیروز شد و قصد داشت در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۴ با مادورو رقابت کند؛ اما دولت ونزوئلا او را از نامزدی در انتخابات محروم کرد. در نتیجه، گونزالس به‌جای او در برگه‌های رأی قرار گرفت. شواهد معتبر فراوانی نشان می‌داد که گونزالس با بیش از دو برابر آرای مادورو پیروز شده است؛ بااین‌حال، شورای ملی انتخابات که اعضای آن عمدتاً از وفاداران حزب حاکم هستند، مادورو را برنده اعلام کرد.
دوران پیش از انتخابات و روزهای پس از آن با سرکوب گسترده دولتی همراه بود؛ از جمله ناپدیدسازی اجباری، شکنجه و دیگر موارد نقض حقوق بشر. در روزهای پس از رأی‌گیری، بیش از دو هزار نفر، از جمله کارکنان حوزه‌های رأی‌گیری، بازداشت شدند. در ماه ژانویه، ارتش آمریکا مادورو را در کاراکاس دستگیر کرد و با انتقال سریع او به نیویورک، زمینه محاکمه‌اش به اتهام‌های مرتبط با مواد مخدر را فراهم آورد؛ اتهام‌هایی که مادورو رد کرده است. تصمیم دولت ترامپ برای همکاری با رودریگز، به‌جای ماچادو، با هدف احیای کشوری که درگیر بحران است، بسیاری از ونزوئلایی‌ها را شگفت‌زده کرد.
همه موانع بازگشت ماچادوماچادو بارها وعده داده بود که به ونزوئلا بازخواهد گشت. به گفته حزب او، وی هفت بار برای بازگشت تلاش کرد، اما هیچ‌یک از این تلاش‌ها موفقیت‌آمیز نبود. در یکی از این تلاش‌ها، قرار بود او با یک قایق اجاره‌ای به کشور بازگردد؛ اما گرداننده قایق سفر را لغو کرد و مدعی شد که شناور برای دریانوردی ایمن نیست. در تلاش دیگری، به گفته اعضای تیم ماچادو، او قصد داشت با هواپیما به جزیره کوراسائو در دریای کارائیب برود و از آنجا با یک قایق تندرو راهی ونزوئلا شود. بااین‌حال، اجازه فرود به هواپیمای او داده نشد.
فعالان مخالف دولت ونزوئلا را متهم کرده‌اند که مانع بازگشت ماچادو شده است؛ ادعایی که مقام‌های ونزوئلایی آن را رد کرده‌اند. برخی دیگر نیز این احتمال را مطرح کرده‌اند که دولت ترامپ در تلاش‌ها برای جلوگیری از بازگشت او نقش داشته باشد. مقام‌های دولت ترامپ انکار کرده‌اند که مانع بازگشت ماچادو شده‌اند، اما گفته‌اند در برخی موارد به دلیل نگرانی‌های امنیتی به او توصیه کرده بودند که به کشور بازنگردد.
پس از برکناری مادورو، عالی‌ترین دادگاه ونزوئلا اعلام کرد که رودریگز می‌تواند حداکثر ۹۰ روز رئیس‌جمهور موقت باشد. دوره این انتصاب موقت می‌توانست با تصمیم مجلس ملی ۹۰ روز دیگر تمدید شود؛ اما مجلسی که تحت کنترل حزب حاکم است، هرگز برای تمدید دوره او رأی‌گیری نکرد. ماچادو و متحدانش از دولت رودریگز خواسته‌اند تاریخ انتخابات ریاست‌جمهوری را تعیین کند. رودریگز در ماه سپتامبر، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، گفت که مردم ونزوئلا زمان «مناسب» برای انتخابات بعدی را تعیین خواهند کرد. حامیان ماچادو نیز در کاراکاس تجمع‌هایی برگزار کرده و خواستار بازگشت او شده بودند.
خون تازه در رگ‌های مخالفان دولت ونزوئلادر گزارش خود پیرامون موضوع، ماجرا را از منظر اپوزوسیون بررسی می‌کند. به نوشته این نشریه: برای حامیان ماچادو، این اتفاق گامی مهم در مسیر انتقال قدرت سیاسی بود. اما برای دولت موقت به رهبری دلسی رودریگز که پس از ربوده شدن نیکلاس مادورو به دست نیروهای ویژه آمریکا در سوم ژانویه بر سر کار آمده است، این رویداد تحولی مهم به شمار می‌رود که اکنون باید با پیامدهای آن روبه‌رو شود.
رافائل اوسکاتگی، فعال حقوق بشر ونزوئلایی که در مکزیک در تبعید به سر می‌برد، گفت ونزوئلایی‌ها تا پیش از این ناچار بودند با درماندگی نظاره‌گر بازسازی ساختار رژیم چاویستی پیرامون خواهر و برادر رودریگز باشند؛ دلسی، رئیس‌جمهور موقت، و برادرش خورخه، رئیس مجلس ملی. او در جمع‌بندی وضعیت گفت: «بسیاری از مردم احساس می‌کردند نماینده‌ای ندارند. با بازگشت ماچادو، امید و شادی به وجود آمده است.»
ادموندو گونسالس اوروتیا، متحد ماچادو که او نیز در تبعید به سر می‌برد، صبح یکشنبه اعلام کرد: «امروز روزی بسیار مهم برای مردم ونزوئلاست. صدای مستقل و حاکمیت‌مند ما همراه با او بازمی‌گردد تا این روند را رهبری و هدایت کند! به‌زودی در کنار شما خواهم بود و در کنار او قرار خواهم گرفت تا کشورمان واقعاً در مسیر آزادی حرکت کند.»
گونسالس اوروتیا در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۴ نامزد شده بود؛ انتخاباتی که پس از رد صلاحیت ماچادو، او به‌جای وی در آن شرکت کرد. گونسالس اوروتیا مدعی است که در آن انتخابات پیروز شده است. ماچادو که از دسامبر ۲۰۲۵ در تبعید به سر می‌برد و در پاناما زندگی می‌کرد، بنا بر اعلام تیم او و حزب متمایل به لیبرالیسمش، «ونته ونزوئلا»، دست‌کم هفت بار برای بازگشت به کشور تلاش کرده بود. سرانجام، او روز ۲۵ اکتبر از طریق مسیر زمینی موفق به بازگشت شد.
ریکاردو ریوس، مدیر شرکت ونزوئلایی پودر ای استراتخیا، نیز افزود: «ماریا کورینا ماچادو کسی است که در کشور از بیشترین حمایت مردمی برخوردار است.» ریوس در پایان سپتامبر یک نظرسنجی حضوری با نمونه‌ای نماینده از ۱۰۱۴ نفر انجام داد. نتایج این نظرسنجی نشان داد که در میان فهرستی شامل شش نامزد، ۶۸ درصد از پاسخ‌دهندگان نظر مثبتی درباره ماچادو داشتند. در مقابل، تنها ۱۴ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کردند که قصد دارند به دلسی رودریگز رأی بدهند.
برخی معتقدند جمهوری‌خواهان ممکن است برای ارسال پیامی به رأی‌دهندگان لاتین‌تبار، بازگشت ماچادو را تسهیل کرده باشند. تد کروز، سناتور جمهوری‌خواه ایالت تگزاس، ورود رهبر مخالفان به ونزوئلا را رویدادی تاریخی توصیف کرد. شبکه خبری نیز گزارش داد که ریک اسکات، سناتور جمهوری‌خواه ایالت فلوریدا، در هفته منتهی به ۱۹ اکتبر چندین تماس تلفنی با ترامپ برقرار کرده و با اصرار خواستار تسهیل بازگشت ماچادو شده بود.
برنده جایزه صلح نوبل چه تأثیری بر صحنه سیاسی ونزوئلا خواهد گذاشت؟در کشوری که در بسیاری از شهرهای آن قطعی برق روزانه چندین ساعت طول می‌کشد، با کمبود بنزین و دسترسی محدود به آب آشامیدنی سالم مواجه است و درآمد مردم برای تأمین نیازهایشان کافی نیست، نارضایتی اجتماعی گسترده‌ای وجود دارد. ریوس پیش‌بینی کرد: «نارضایتی اجتماعی قابل‌توجهی وجود دارد و باید دید آیا او نقش رهبری سیاسی را در بسیج جامعه ایفا خواهد کرد یا نه. اگر چنین شود، می‌توان انتظار اعتراضات خیابانی را داشت.»
آلارکون دزا نیز افزود: «کشور به حرکت درخواهد آمد. یا دولت با استفاده از زور سرکوب خواهد کرد، یا برای یافتن راه‌حلی سیاسی، انتخابات برگزار می‌کند.»
از ماه ژوئن، نشستی برای گفت‌وگوی ملی در ونزوئلا تشکیل شده است که همچنان زیر نظارت آمریکا فعالیت می‌کند. در این مذاکرات، دینورا فیگوئرا، رئیس هیئت نمایندگی مخالفان، و خورخه رودریگز، برادر رئیس‌جمهور موقت، حضور دارند. محور مذاکرات، بازنگری در قوانینی بوده است که مشارکت انتخاباتی را محدود می‌کنند، اصلاح دیوان عالی عدالت و بازسازی شورای ملی انتخابات. تاکنون پیشرفت چشمگیری حاصل نشده است.
اوسکاتگی یادآوری کرد: «تا همین اواخر، برنامه رودریگزها این بود که انتخابات ریاست‌جمهوری در سال ۲۰۳۰، یعنی در پایان دوره کنونی، برگزار شود و پیش از آن انتخابات پارلمانی یا منطقه‌ای انجام گیرد.» او در پایان گفت: «ماچادو آمده است تا در این زمینه فشار وارد کند.»
در همین رابطه
